Home - Walvissafari 2010
Op zoek naar walvissen, dolfijnen en zeevogels in de Golf van Biskaje - 14-17 augustus 2010
De Golf van Biskaje is een stukje Atlantische Oceaan dat wordt begrensd door de kusten van Frankrijk en Spanje. Tot voor kort was dit voor walvis- en zeevogelfanaten een onontgonnen terrein. De laatste jaren heeft dit gebied echter enorme furore gemaakt als één van de meest opwindende, toegankelijke en betaalbare plaatsen in Europa om een indrukwekkende verscheidenheid aan walvissen, dolfijnen en zeevogels te zien.
Maarten Trybou en Dominique Verbelen
Schrijf nu in! - zie verder voor de details
Tijdens de nazomer bereikt de productie van fytoplankton er door de hoge zeewatertemperatuur haar hoogste piek. Dit plantaardig plankton vormt de basis van de voedselpiramide van het mariene ecosysteem en wordt er - rechtstreeks of onrechtstreeks - benut door alle mariene fauna, van microscopisch zoöplankton tot walvissen van meer dan 100 ton. Dit basisvoedsel concentreert zich vooral in gebieden waar de oceaanstroming mineraalrijk water uit de koude, donkere diepzee naar de warme, lichte oppervlakte stuwt. En dat is precies wat er gebeurt in de Golf van Biskaje: de continentale plaat van Europa bereikt er immers relatief dicht bij de kust een abrupte grens en het zeeniveau dropt plots van 200 m naar 4000 m diepte. Net rond deze onderwater-canyons troepen walvissen en dolfijnen in grote aantallen samen.
The Pride of Bilbao: stabiele luxe voor weinig geld
Reguliere ferryboten tussen de zuidkust van Engeland en de noordkust van Spanje doorkruisen wekelijks de Golf van Biskaje. De Pride of Bilbao, één van de grootste schepen van P&O (bijna 180 m lang en 30 m breed), biedt zondermeer de beste garanties om het spectaculaire mariene leven van de Golf te ontdekken. De condities aan boord van deze luxueuze ferry doen denken aan een heus cruiseschip: een capaciteit van 2500 passagiers met sauna, zwembad, filmzalen, fitnessruimte, avondlijk variété, … maar vooral het formaat en de uitstekende stabiliteit van deze ‘drijvende stad’ zijn super. Zelfs op het topdek, ruim 30 meter boven de zeespiegel, kan men meestal ongehinderd gebruik maken van een telescoop op statief, zelfs in vrij winderige omstandigheden.
Vanuit Portsmouth vaart de Pride of Bilbao zuidwest door het Kanaal en maakt via het Ile d’Ouessant een grote bocht rond de Bretoense kust. Vandaar gaat het zuidwaarts, doorheen de Golf van Biskaje, richting Santurzi, de haven van Bilbao. Tijdens deze pelagische trip doorkruist het schip verscheidene gebieden met een sterk wisselende onderwatertopografie. De noordelijke helft van de vaarroute, boven het continentaal plat, brengt ons door relatief ondiep water (< 100 m), maar vanaf 200 km ten zuiden van de Bretoense kust gaat de tocht verder boven de abyssale vlakte, een heuse diepzee van meer dan 4000 m diep. Ongeveer 90 km voor de Spaanse kust bereikt het schip opnieuw het continentaal plat, maar volgt dan een vrij nauwe diepzeetrog, de Santander-ravijn, die nog ruim 50 km verder landinwaarts reikt.
De ondiepe wateren van het Kanaal zijn eerder arm aan zeezoogdieren. Toch worden ook hier regelmatig kleine groepen Kortsnuitdolfijnen, Tuimelaars, Bruinvissen en Noord-Atlantische grienden gezien. Eens voorbij de Bretoense kust duiken sporadisch enkele Grampers en Dwergvinvissen op. In dit eerste gedeelte van de trip zijn Jan-van-genten alom aanwezig en geven de eerste pijlstormvogels, stormvogeltjes en jagers je een ‘seawatchgevoel’. In deze zone is het ook uitkijken voor de Reuzenhaai, een reusachtig plankton-etend beest, dat meer dan 13 m kan worden!
Vooral wanneer de route aan de rand van de abyssale vlakte komt, stijgt de spanning. Met zijn koude, voedselrijke opwellingen, waar het wemelt van plankton en vis, is dit immers een absolute mariene hotspot. Hier komen in de midzomer grote aantallen Gewone vinvis samen - de zomerpopulatie van deze soort in de Golf van Biskaje wordt op 15.000 exemplaren geschat - en ook voor Noordse vinvis, Potvis en Gestreepte dolfijn is dit een favoriete stek. Iets verder, aan de zuidrand van het continentaal plat, worden dan weer met regelmaat Butskoppen en de zeldzame en raadselachtige Dolfijnen van Cuvier gezien, net als de merkwaardige Maanvissen met nu en dan een zeldzame waarneming van een Bultrug, Blauwe vinvis of Witsnuitdolfijn, vergezeld van Stormvogeltjes, Jan-van-Genten, groepjes Vorkstaartmeeuwen, kans op zes soorten pijlstormvogels en een gans pak uitgeputte zangvogeltjes die tijdens hun overtocht eventjes aan boord komt verpozen.
Verwacht het onverwachtse
Deel van de attractie van seawatching in de Golf van Biskaje is de onvoorspelbaarheid van waar en wanneer walvissen, dolfijnen of andere leuke beestjes aan de oppervlakte zullen komen. Vier dagen constante spanning van wat waar zal opduiken. ‘Verwacht het onverwachtse’ is op deze boot meer dan waar ook een waarheid als een walvis. Vaak is het uren moeizaam wachten, maar als dan plots zo’n reus van een walvis ‘blowt’ of een groep dolfijnen spelend meeglijdt in de golfslag van de ferry, wordt elke minuut van het wachten meer dan de moeite waard. Bij dit soort natuurbeleving bestaat er dan ook maar één zekerheid: hoe langer en met hoe meer mensen je op de uitkijk staat, hoe groter de kans om deze prachtbeesten waar te nemen!
Een reisverslag van 2005
In 2005 werd deze schitterende oceaanervaring een eerste keer georganiseerd door Natuurpunt. Een groep van 36 schreef in voor een eerste trip tussen 21 en 24 augustus. Op weg naar de haven van Portsmouth konden we tijdens tussenstops in twee natuurreservaten enkele Provençaalse grasmussen en een Grote franjepoot meepikken, een voorbode voor het immense vogelspektakel dat ons aan boord van de Pride of Bilbao zou overweldigen.
Want die eerste trip werd een ongelofelijke vogeltrip. Door aanhoudende westenwind de voorgaande weken, zat de Golf van Biskaje vol Grote pijlen. Groepen van meer dan duizend, zelden gezien in dit deel van de Atlantische Oceaan! Het pijlenlijstje tikte gauw aan met vele honderden Kuhl’s pijlen, vier Vale, vier Grauwe en een Noordse. Absoluut hoogtepunt waren de zeven Kleine pijlen waarvan er eentje wel erg lang langsheen de boot bleef hangen. De meer dan 100 Stormvogeltjes vormden dan weer voor velen een ware nachtmerrie. Die kleine zwarte vlekjes oppikken bleek voor niet-getrainde seawatchers lang niet zo gemakkelijk. En dan waren er nog enkele Vorkstaartmeeuwen, groepjes Rosse franjepoten, Noordse stormvogels, voedselduikende Jan-van-Genten, …kortom: sea-watch op zijn best.
Na vier Bruinvissen, doken de eerste Gestreepte dolfijnen, Tuimelaars en Kortsnuitdolfijnen op. Sommige groepjes gleden schitterend mee op de golfslag van het schip en de opspringende beesten midden op een weidse zee zorgden voor onvergetelijke momenten van natuurbeleving. Op de hele tocht zagen we 670 Kortsnuiten, 120 Tuimelaars en 20 Gestreepte dolfijnen. Walvissen lieten wel echt lang op zich wachten maar 17 Gewone vinvissen (waarvan enkele erg dichtbij), twee Dwergvinvissen en een twintigtal ongedetermineerde beesten konden de verwachtingen toch redelijk inlossen. Op de laatste dag was er ook nog een Reuzenhaai. Voor velen was dit een echte belevenis en ook het avondlijk variétéprogramma hield een aantal van onze oudere deelnemers tot ver in de nacht op de dansvloer.
De eerste trip was zo’n succes dat meteen werd besloten om er nog eentje te organiseren. Twee weken later, tussen 2 en 5 september, stonden we opnieuw met 16 whalewatchers aan boord van The Pride of Bilbao. Dit keer hadden we vooral die-hards mee die bereid waren om vier dagen lang van 06.30 tot 20.00 non-stop door verrekijker en telescoop de blauwe vlakte af te scannen. Al gauw dook een eerste Dwergvinvis vlak naast de boot op en de toon was meteen gezet: dit zou vooral een walvissentrip worden. Enkele groepjes Bruinvissen werden gevolgd door 22 Gewone vinvissen, een Noordse vinvis, twaalf Noord-Atlantische grienden, een super groepje van vier mysterieuze Dolfijnen van Cuvier (met een prachtig oud, koffie-met-veel-melk gekleurd mannetje), een Gramper en enkele Reuzenhaaien. Ook de vele dolfijnen toverden weer een bewonderende glimlach op de meeste gezichten en in totaal tikten we af op ongeveer 500 Kortsnuitdolfijnen, 400 Gestreepte dolfijnen en 50 Tuimelaars. En er was nog zoveel meer: Vliegende vissen, opspringende tonijnen, gigantische Maanvissen, honderden Grote en Kuhl’s pijlen, enkele Vale en Grauwe pijlen, vele Stormvogeltjes, enkele adulte Vorkstaartmeeuwen, … te veel om op te noemen.
Ook in de daaropvolgende jaren werden meerdere trips georganiseerd, en het is elke keer weer anders.
Concreet:
Op de morgen van zaterdag 14 augustus vertrekken we met de bus van de Park & Ride te Gentbrugge richting Portsmouth, via Calais-Dover. Onderweg doen we nog de Britse natuurreservaten “The Moat” en “The Farlington Marshes” aan. ‘s Avonds nemen we in Portsmouth de ferry ‘Pride of Bilbao’, die er ongeveer anderhalve dag overdoet om Bilbao te bereiken. In de halve dag die ons rest alvorens de terugtocht aan te vangen, bezoeken we een stukje natuur in Bilbao. Op de middag van 16 augustus vertrekt de ferry terug naar Portsmouth, met aankomst op de vooravond van dinsdag 17 augustus. Rond 1 à 2 uur ’s nachts komen we terug aan te Gent (afhankelijk van de overzet over het kanaal). Prijs voor dit alles : 300 euro per persoon, op basis van een vierpersoonsbinnenhut.
Niet inbegrepen : eten en drinken.
Schrijf nu in!
Inschrijving bij Maarten op verbreding@natuurpuntgent.be en door storting van het volledige bedrag op rekening 890-4340659-37 van Natuurpunt Gent met vermelding van “Walvis” en de naam van de reiziger (indien deze niet de houder van de bankrekening is.
In totaal zijn 60 plaatsen gereserveerd. Ingeval van meer inschrijvingen is het de stortingsdatum die bepalend is. Indien volzet wordt de gestorte som integraal teruggestort of kan u kiezen op een wachtlijst te blijven staan.
Voor afzeggingen wordt steeds een administratieve kost van 10 euro per persoon aangerekend. Voor afzeggingen na 1 juli kan 50 tot 100 % van het gestorte bedrag worden aangerekend, indien geen plaatsvervangers worden gevonden.
Verdere praktische details inzake de organisatie (vertrekplaats en –uur, nodige bagage, nuttige tips, …) worden afgehandeld per email.
Voor informatie tijdens de kantooruren : Onthaalcentrum De Grutto, 09/ 227 22 94
De Grutto
Mahatma Gandhistraat 32
9000 Gent (in de wijk achter het Rooigemzwembad)
Tel/fax: 09/227 22 94
gent@natuurpunt.be
De Grutto is het secretariaat van Natuurpunt Gent. U kunt er terecht voor informatie over onze vereniging.
Openingsuren:
Maandag van 13.00 uur tot 17.00 uur
Dinsdag van 9.00 uur tot 13.00 uur
Donderdag van 9.00 uur tot 17.00 uur
Vrijdag van 9.00 uur tot 17.00 uur
En verder op afspraak.
Natuur- en Milieucentrum (NMC) De Bourgoyen
Driepikkelstraat 32
9030 Mariakerke
Tel. onthaal: 09/216.44.78
edith@natuurpuntgent.be
Tel. cafetaria: 09/216.44.79
jo@natuurpuntgent.be
Het NMC is het infopunt en tevens het bezoekerscentrum voor de Bourgoyen. Lees meer.
Openingsuren:
