Natuurgebieden - De Assels
De Assels
Situering en landschap
Het natuurreservaat De Assels ligt in het zuidelijk deel van het centrale meersengebied - wegens de vorm ook ‘het ei’ genoemd - in de Assels. Deze centrale meersen zijn een restant van de uitgebreide gordel van open en laaggelegen meersen die vroeger langsheen de Leie gelegen was. Het typische open karakter wordt nog versterkt door het ontbreken van afsluitingen, het zijn immers de talrijke grachten die dienst doen als perceelsafscheiding. Vandaag zijn de centrale meersen een geliefd broedgebied voor weidevogels zoals kievit en grutto. In het westen en zuiden wordt het gebied begrensd door de Oude Leie. Langs de Oude Leie komen nog een paar natuurlijke putten voor, zoals de Boterput en de Piereput.
Beheer en inrichting
Nadat Natuurpunt eind 2002 hier 12ha aankocht, konden we een aangepast natuurbeheer toepassen. Dat was dringend nodig want het terrein was sterk verruigd, met grote vlekken akkerdistel en een uitgesproken dominantie van enkele grassoorten. Ook weidevogels zoals grutto’s en kieviten lieten deze percelen liever links liggen, ze houden immers meer van een korte vegetatie in het voorjaar, om hun nesten te maken.
(meer info: "Nieuw, een natuurgebied in de Assels")
We kozen voor een maaibeheer met nabegrazing. Zolang de graslanden nog deels verruigd en tamelijk productief zijn ligt de maaidatum zo vroeg mogelijk, weliswaar rekening houdend met de broedende weidevogels die ondertussen hun weg al terugvonden. Voor het uitvoeren van dit beheer sloten we een gratis beheersovereenkomst met een landbouwer. Voorlopig volgt er op het einde van de zomer nog een tweede maaibeurt om de akkerdistel terug te dringen, wat overigens al goed aan het lukken is. Eén laaggelegen stukje van het gebied wordt als moerasspirearuigte beheerd, en krijgt maar om de drie à vijf jaar een maaibeurt.
(meer info: "Een zomer in de Assels" - "Evaluatie 1 jaar beheer" - "Akkerdistels" - "Erkenning")
In de zomer van 2005 werden er in het kader van het VLM inrichtingsplan Assels een aantal werken uitgevoerd. Enkele verlande grachten werden geruimd en langs de Oude Leie en de Boterput werden 3 zones met slibophogingen en steenpuinstorten afgegraven. Het resultaat is veel meer open water, een geleidelijke gradiënt tussen meersen en water en enkele nieuwe moerasgebiedjes langs de Oude Leie.
(meer info: "de assels in een nieuw kleedje")
In de nabije toekomst wordt er ook nog een kijkhut gebouwd, toegankelijk via een knuppelpad door het moerasbosje aan de ingang Pontstraat. Momenteel heb je reeds een mooi zicht over het gebied als je de toegangsweg voor landbouwvoertuigen volgt tot aan de meersen of aan de westelijke kant vanaf de Leiedijk.
Fauna en flora
De vedetten van het centrale meersengebied zijn zonder twijfel de weidevogels en meer bepaald de grutto’s, waarvan er elk jaar een tiental broedkoppels in de centrale meersen zitten. Ook de minder zeldzame kieviten zijn opvallend aanwezig in de lente, maar dan eerder door de uitzonderlijk hoge dichtheid aan broedkoppels in het gebied. Andere broedvogels zijn slob-, krak- en kuifeend in de grachten, bosrietzanger en rietgors in de ruigere delen, soms kleine karekiet in het rietveldje aan de Boterput en ijsvogel in de oever van diezelfde Boterput. Vroeger broedde hier ook zomertaling, misschien brengen de recent uitgevoerde inrichtingswerken deze zeldzame eendensoort wel terug.
‘s Winters dient het gebied als foerageergebied voor watersnip, bokje, waterpieper, vele tientallen smienten, wulpen, kemphanen, … Een rondcirkelende buizerd, biddende torenvalk of jagende sperwer zijn ook vaste gasten.
Ook in het water vinden we heel wat leven, we vonden er onder andere al waterschorpioen en grote spinnende watertor.
De vegetatie is er door het volgehouden maai- en graasbeheer al sterk op vooruitgegaan. De akkerdistels zijn duidelijk verminderd en er ontwikkelt zich een gevarieerde, kruidenrijke graslandvegetatie daar waar vroeger slechts enkele soorten fel domineerden. De grote ratelaar, een halfparasiet op grassen, is op een paar jaar tijd opvallend sterk uitgebreid en doet de grasproductie verder dalen. Een bijzondere grassoort die hier vrij talrijk voorkomt is veldgerst, een voorloper van onze huidige graangewassen. Op lagere, natte plaatsen vinden we pinksterbloem, echte koekoeksbloem, pijptorkruid, moerasvergeet-mij-nietje, watermunt, rode waterereprijs, …
Een probleemplant die zowat elke zomer explosief de Oude Leie verovert is de Grote Waternavel, een invasieve waterplant afkomstig uit Zuid-Amerika. Onze asselsvrijwilligers bestrijden al verschillende jaren deze plant door ze handmatig uit het water te halen. In juli 2005 kregen we hulp van de Vlaamse Gemeenschap en werden de grote middelen ingezet. Alhoewel er vóór de winter nog enkele haarden overbleven, was deze plant in de lente van 2006 mysterieus verdwenen (door de lange vorstperiode op het einde van de winter?). In 2007 is de Grote Waternavel in al zijn glorie terug en wordt ze verder manueel bestreden. Met een twee- tot driewekelijkse controle hopen we dit probleem onder controle te houden.
(meer info: "het grote waternavelverhaal")
U kan het aankoopproject voor de Assels steunen door storting op het rekeningnummer 293-0212075-88 met vermelding van het PROJECTNUMMER 6651. Vanaf 30 euro wordt een fiscaal attest afgeleverd
