Natuurgebieden - De Assels - Actueel - Archief
De Assels - Archief
Voor het winter werd in de Assels ...
… hebben we eind november op het spoorwegperceeltje nog gauw een hoogstamboomgaard aangeplant. De bomen- en struikenverkoop van Natuurpunt Gent bood ons de ideale gelegenheid om met dit project van start te gaan. We bestelden 15 bomen: 7 appelaars (soorten Keiing en Rambour d’Hiver) en 8 perelaars (soorten Clapp’s Favourite, Saint-Rémy en Légipont). Het zijn alle oude fruitsoorten, rustieke boomgaardvariëteiten zoals dat heet.
Op zondag 30 november werd er geplant. We kregen daarbij hulp van onze enthousiaste vrienden van de Iraakse Humanitaire Vereniging, maar ook onze natuurpuntvrijwilligers lieten zich niet onbetuigd. In een mum van tijd werden plantgaten gegraven, bomen geplant en gaten terug gevuld. Dit alles met in acht neming van het plantplan en enkele elementaire plantregels (de entplaats moet zich boven de grond bevinden bvb).
De zwaarste klus moest echter nog komen. Vermits dit deel van het perceel door schapen begraasd wordt, hebben de bomen een bescherming tegen schapen nodig. Daartoe werden rond elke boom drie palen de grond in geklopt, bovenaan met plankjes verbonden om een stevige constructie te bekomen, en schapendraad er rond gespannen.
Minpuntje was de natte toestand van de weide op het moment van aanplanten, wat de overlevingskansen van de jonge fruitbomen toch wat vermindert. Gelukkig zijn de gekozen soorten vrij goed bestand tegen vochtige omstandigheden. Afwachten dus maar…
En toen werd het echt winter in de Assels!
Het reservaat in de centrale meersen lag er eind december tot half januari witgevroren en leeg bij. Dat levert wel mooie plaatjes op, maar behalve enkele waterpiepers waren zowat alle overwinterende watervogels vertrokken, op zoek naar nog wat open water hier of daar. Voor de buurtbewoners was het een paar weken ongeduldig wachten tot het ijs sterk genoeg was. Eindelijk was het zover en kon er gegleden, gesleed en geschaatst worden onder de Drongense kerktoren. Een wandeling OP de Oude Leie, toegankelijk van de Oude Leieput tot aan de spoorweg en van de spoorweg tot aan de Piereput, gaf eens een heel ander perspectief op het zo vertrouwde meersenlandschap.
Zondag 12 oktober: Het nieuwe wandelpad in de Assels is een feit!
Onze gewone geleide wandeling van oktober kreeg voor de gelegenheid een feestelijke après. De buurtbewoners hadden een uitnodiging gekregen voor de wandeling, met aansluitend de opening van een nieuwe wandelverbinding tussen de Asselsstraat en de Leiedijk. En zij kwamen in grote getale.
Onze nieuwste BD (bekende Drongenaar), zijnde het mannetje slechtvalk dat sinds ruim een maand op de kerktoren verblijft, gaf jammer genoeg niet thuis. Een 60-tal deelnemers vertrokken onder een stralende herfstzon en de deskundige leiding van Roeland en Roland voor een rondje Assels. Er werd aandachtig geluisterd naar allerhande weetjes over o.a. bomen en struiken en volop genoten van mooie herfstlandschappen.
Ter hoogte van het spoorgwegperceeltje kon de nieuwe wandelverbinding uitgeprobeerd worden. Het ‘trapje’ van de dijk naar beneden is nog wat steil en wordt nog verbeterd. Door de ruigte is een breed pad gemaaid, en iets verder gaat het over het toekomstige hooilandje richting Asselsstraat. Alle deelnemers werden getrakteerd op een jenever of fruitsapje, en een speech om de opening helemaal officieel te maken.
De talrijk opgekomen Drongenaars waren alvast enthousiast over dit nieuwe pad. We werken nog verder aan de uitbouw van het trapje en hopen ook enkele rustbanken te kunnen plaatsen op de Leiedijk. Niet alleen de buurtbewoners, maar ook de talrijke wandelaars die in alle seizoenen de Assels komen opzoeken, zullen er veel plezier aan beleven.
Bekijk nog véél meer foto's van deze feestelijke wandeling op het fotoverslag!
Eerste werkdag in het nieuwe Natuurpuntgebiedje in de Assels
De kop is er af! Zondag 30 maart ging de Zowenana door op de in november aangekochte percelen, meteen het eerste werkmoment in dit nieuwe Natuurpuntgebiedje. De opkomst was niet bijzonder groot, de paasvakantie en de slechte weersvoorspellingen zullen er wel voor iets tussen gezeten hebben. Doch met slechts een vijftal werkwilligen zijn we er ferm ingevlogen. Een overzichtje van onze plannen en de reeds uitgevoerde klussen:
Langs de Leiedijk is er in de loop van de jaren, na het rooien van de populieren, een ruigte ontstaan. Nogal wat houtafval was blijven liggen wat er voor zorgde dat dit deel niet meer geschikt was voor begrazing, en niets doen leidt in eerste instantie tot verruiging. In plaats van alles 'op te kuisen' willen we deze ruigte behouden en er enkel wat heesters tussenplanten. Op een mum van tijd waren zondag de meegebrachte meidoornstekjes en ribesstruikjes aangeplant.
Het grootste deel van het perceel is momenteel in gebruik als schapenweide. De huidige gebruiker (een buurtbewoner) mag op ongeveer twee derden van deze weide verder zijn schapen laten grazen. Van dit deel maken we een hoogstamboomgaard, de nieuwe boompjes zullen pas in het volgende plantseizoen (najaar) geplant worden. Mits het beschermen van de jonge fruitboompjes is dit perfect te combineren met begrazing door schapen.
Een brede strook langs de spoorweg zal beheerd worden als hooiland, wat neerkomt op een tweetal maaibeurten per jaar waarbij vanzelfsprekend het maaisel afgevoerd wordt. In dit hooiland hebben we een wandelpad gepland als doorsteek van de Asselsstraat naar de Leiedijk. Dit (onverhard!) pad kan op korte termijn gerealiseerd worden.
Zondag werden na het plantwerk zo maar eventjes 30 spiksplinternieuwe kastanjehouten weidepalen de grond ingeklopt, mooi op een rijtje als afscheiding tussen de schapenweide (toekomstige boomgaard) en het hooilandje. Dit alles onder begeleiding van het gemekker van pasgeboren lammetjes, het geluid van grutto’s in de Hoge Lake aan de overkant van de Leie, en een ijsvogel in de tuin van de buren. Genoeg om al direct verknocht te geraken aan dit nieuwe stukje natuur vlakbij de woonwijk Drie Leien.
Ondertussen werd er ook nog zwerfvuil geruimd en werd de betonnen zitbank aan het spoorwegviaduct van onder de bramen en brandnetels vandaan gehaald. Vermoeide wandelaars kunnen er nu terug op adem komen onder een grote treurwilg.
En u gelooft het niet, na een pauze met drankje en koekje hadden we nog tijd en energie om naar ons reservaat in de centrale meersen te verhuizen. We hebben er langs de Pontstraat de laatste resten grote waternavel van vorig groeiseizoen deskundig verwijderd. Laat de zomer nu maar komen… enfin eerst wat lente zou ook aangenaam zijn.
(An F)
Assels erkend als natuurreservaat!
Tekst: Bart Vangansbeke, samenvatting door Jorinde Nuytinck
Op 18 september 2007 is bij ministerieel besluit de erkenning van het natuurreservaat Assels goedgekeurd. Deze goedkeuring is een zeer belangrijke gebeurtenis voor onze vereniging. Eigenlijk is dit de officiële 'erkenning' van het Vlaamse Gewest voor ons natuurbehoudwerk in de Assels. Dankzij de goedkeuring als erkend natuurreservaat komen ook Vlaamse middelen vrij om het beheer van ons reservaat te helpen uitvoeren.
Het begin van een lang verhaal
In 2002 vierden we feest. Toen kocht Natuurpunt 11,75 hectare grond in het waardevolste deel van de Assels te Drongen. Ons natuurreservaat werd feestelijk geopend op zondag 2 februari 2003. Achter de schermen werkte het beheerteam intussen naarstig verder aan de aanvraag tot erkenning als natuurreservaat. Op 30 juli 2004 dienden we een erkenningdossier in bij het ministerie van de Vlaamse Gemeenschap en op 5 augustus 2004 verklaarde de administratie het dossier 'ontvankelijk en volledig'.
En dan maar wachten op een positief antwoord van de Vlaamse overheid
Tussen het indienen en het verkrijgen van de erkenning kan al vlug een tweetal jaar verstrijken. Maar bij dit erkenningsdossier werd heel wat langer 'getreuzeld'. Nadat het dossier 'ontvankelijk en volledig' was verklaard, hoorden we bijzonder weinig. Nochtans verstrekten de verschillende adviserende instanties allemaal vlug hun advies, dat ook telkens positief was. Op 20 december 2004 diende AMINAL afdeling Natuur een voorstel van beslissing tot ondertekening in bij de minister: een voorwaardelijk gunstig advies. De enige opmerkingen waren dat we ons als aanvrager voor de bestrijding van ganzen in regel moesten stellen met de bepalingen van het Jachtdecreet en dat de gevraagde ontheffing op het gebruik van bestrijdingsmiddelen niet werd toegestaan.
Daarna belandde het dossier op het bureau van de (toenmalige) minister van Leefmilieu Kris Peeters en werd het voor jaren stil. Bij navraag bleek dat het door ons voorgestelde uitbreidingsgebied moeilijk lag. Het was voor onze vereniging dan ook een hele tijd bang wachten en voorzichtig lobbyen tot er witte rook uit de schouw van de Vlaamse overheid kwam. Op 18 september 2007 was het eindelijk zover. Toen ondertekende Vlaams minister van Openbare Werken, Energie, Leefmilieu en Natuur Hilde Crevits het ministeriële besluit tot erkenning.
Deze erkenning geldt voor een periode van 27 jaar, te rekenen vanaf de datum van dit besluit, en kan nadien altijd verlengd worden. Het ministerieel besluit bevat ook de goedkeuring van het beheerplan voor het erkende natuurreservaat. Bij het erkende natuurreservaat wordt verder ook een uitbreidingszone vastgesteld, waarbinnen het recht van voorkoop van toepassing is. Uiteindelijk werd in het goedgekeurde ministerieel besluit een kleiner uitbreidinggebied voorzien dan we aanvankelijk hadden aangevraagd. Wie een kopie wil van het goedgekeurde beheerplan, kan altijd contact opnemen met het onthaalcentrum 'De Grutto'.
Klik op de kaart voor een vergroting
Een nieuwe impuls
De erkende reservaten krijgen een subsidie voor het gevoerde beheer. De hoogte daarvan hangt af van de oppervlakte en de aanwezige natuurtypes van het gebied. Een bijkomend voordeel van de erkenning is dat het reservaat meteen vrijgesteld wordt van alle vergunningsaanvragen voor vergunningsplichtige maatregelen die in het goedgekeurde beheersplan vermeld staan en kaderen in het natuurdecreet en het bosdecreet. Maar de erkenning betekent ook of vooral een morele steun voor de vele actieve vrijwilligers.
Asselsnieuws 4 oktober 2007
De Watering der Assels heeft een gracht langs ons reservaat, van Hoogmeers tot aan het sluisje in de Leiedijk, laten rijten. Er lag heel veel grote waternavel in, en de grote pakken zijn er nu dus uit. Wel gaan we voor de winter de kleine plukjes die overblijven eruit halen, om nieuwe haarden zo veel mogelijk te voorkomen. De kraan op rupsbanden heeft nauwelijks sporen nagelaten, en men heeft zoals gevraagd de hogere perceelsranden gevolgd in plaats van dwars door de percelen te rijden.
Ook langs de Oude Leie gaan we nog een laatste inspanning doen om relatief waternavelvrij de winter in te gaan. Dat bespaart ons alvast veel werk het eerste deel van volgende zomer. Een buurtbewoner-visser is ons ter hulp geschoten en houdt momenteel op de andere oever het probleem onder controle. Ook dat bespaart ons heel wat werk!
Er staan nu 12 koeien op de lager gelegen percelen aan de kant van de Leiedijk. Deze percelen konden door de natte weersomstandigheden niet gemaaid worden de voorbije zomer. De koetjes zijn de vegetatie echter goed kort aan 't grazen, ze eten zelfs brandnetels! De gevolgen van de natte zomer gaan dus al bij al nog meevallen. Hopelijk kunnen onze ‘graasmachines’ nog een tijdje blijven want dit deelgebiedje staat momenteel al plasdras op veel plaatsen.
Op zes plaatsen in ons reservaat zijn er peilbuizen geplaatst om de grondwaterstanden op te volgen. Sinds 2004 wordt er om de veertien dagen een peilbuisronde gedaan. Het grondwater staat nu al sinds half september op winterpeil, dit wil zeggen ongeveer gelijk met het maaiveld (op de laagste plaats er zelfs boven!). De voorgaande jaren was dit pas half november zo. Wetenschappelijke conclusies (zoals de relatie tussen vegetatietypes en grondwaterpeilen) kunnen we daar nog niet uit afleiden, daarvoor heeft men een langere tijdreeks nodig. “Gezien de natuurlijk optredende variatie in de weersomstandigheden hier in de gematigde klimaatsgordel, wordt algauw een
lengte van observaties van ca. 10 jaar vereist om statistisch verantwoorde uitspraken te kunnen doen in verband met grondwaterpeilen”, volgens de nota Grondwaterpeilmetingen in Vlaamse natuurgebieden van het INBO, meer info: http://www.inbo.be/content/page.asp?pid=MON_grondwater
Zondag 16 september: glimwormpjes worden het beu om op de zomer te blijven wachten!
Het was die zondagavond naar de normen van de voorbije zomer misschien wel warm te noemen, maar toch ook weer niet echt zwoel. Het duurde dus even voor ik doorhad dat er niets mis was met mijn ogen toen ik tijdens een avondlijke wandeling door de Asselskerkweg voortdurend lichtflitsjes zag. Het waren warempel glimwormpjes, waarvan we er tientallen zagen oplichten in het strooisel langs de rand van het pad. Niet echt iets dat je verwacht op een septemberavond, maar wat een feeëriek gezicht! Ware het niet dat we de Halloweentocht in de Assels moesten voorbereiden, we hadden ze waarschijnlijk nooit ontdekt, want geen mens die hier passeert in het donker. Zaklamp of fototoestel hadden we niet bij, dus we konden ze jammer genoeg niet te pakken krijgen om te determineren.
In Vlaanderen komen drie soorten glimwormen voor, gegroepeerd in de familie Lampyridae: de Grote of Gewone glimworm (zie foto - foto INBO), de Keine glimworm of Vuurvliegje, en de Kortschilglimworm. Ze zijn vooral bekend om hun lichtgevend vermogen of bioluminescentie. De lichtsignalen worden op biochemische wijze opgewekt in de daarvoor gespecialiseerde cellen van het lichtorgaan. Ze gebruiken de lichtsignalen vooral om elkaar op te sporen tijdens de voortplanting, soms ook als afschrikkingsignaal.
De Grote of Gewone glimworm is de algemeenste soort, en het is zeer waarschijnlijk dat het in de Asselskerkweg om deze soort gaat. Deze komt in allerlei biotopen voor, als het er maar vochtig is. De wijfjes zijn vleugelloos, de mannetjes hebben dekschilden en een klein lichtorgaan dat enkel oplicht als ze verstoord worden. Ook de rupsachtige larve heeft een lichtorgaan vergelijkbaar met dat van de mannetjes.
Zondag 16 september: Ook de landbouwers waren het beu om op de zomer te wachten
Het was me wat, die natte zomer, met grondwaterstanden in de Assels vergelijkbaar met de situatie in de winter. En dat wil wat zeggen in natte meersengebieden! Toen er zich begin september een drogere periode aankondigde, dachten landbouwers en natuurbeheerders in de Leievallei (zie ook Bourgoyen) hetzelfde: ’t is nu of nooit! Op 5 september werd ongeveer twee derden van ons reservaat, twee maanden later dan normaal, in extremis nog gemaaid. Toch een beetje een gok, want zo stabiel was dat hogedrukgebied nu ook weer niet. Maaien en afvoeren van het hooi is namelijk wel beter voor de vegetatie dan niet maaien. Maar maaien en het hooi moeten laten liggen door slechte weersomstandigheden, is dan weer slechter dan niets doen (verruiging tot gevolg).
Eieren voor de arme Klaren en een algemeen verbod op het uitvoeren van regendansen zorgden er voor dat het hooi (en de bodem) op een tiental dagen tijd droog genoeg was om afgehaald te worden. Meestal genieten we van vogelwaarnemingen of bloeiende hooiweiden in ons reservaat, maar we moeten toegeven dat we op 16 september genoten van de drukte en het lawaai van vijf tractoren en de grote persmachine. Tegen zondagavond was de klus geklaard! Geen dag te vroeg want maandag was het weer volle bak aan ’t regenen, en op dinsdag 18 september stond het grondwater in de peilbuizen alweer slechts een twintigtal centimeter onder het maaiveld!
Het natste deel van het reservaat (het westelijk deel tegen de Leiedijk aan) wordt dit jaar enkel begraasd, maaien hebben we hier achterwege gelaten.
Zaterdag 18 augustus: hoog bezoek in de Assels!
Opschudding in de Assels, zaterdag 18 augustus in de late namiddag, toen een groep van vijftien ooievaars neerstreek voor een nachtje halfpension. Een pas gehooide weide in de Asfilstraat bleek ronduit een driesterrenrestaurant voor ooievaars te zijn. Als echte supersterren lieten de gracieuze vogels zich de aandacht van enthousiaste buurtbewoners en heuse vogelpaparazzi, met ferm uit de kluiten gewassen telelenzen en telescopen, welgevallen. Zelfs de luidruchtige hooipersmachine die even later het veld opreed kon hen niet uit hun evenwicht brengen.
Na het diner werden de schoorstenen en daken in de buurt uitgetest en goed bevonden als stekje voor de nacht. 's Morgens terug het veld op voor een zondagse brunch met pieren en ander klein grut. Nog even de veren poetsen en pluimpjes goedsteken en rond elf uur vertrokken ze. Al cirkelend op thermiek, hoger en hoger, tot ze uit het gezichtsveld verdwenen, ons, gewone stervelingen verwonderd achterlatend ...
Iets wetenschappelijker nu: de ooievaars waren geringd en we hebben ze alle vijftien kunnen aflezen. We kregen ondertussen bericht dat er elf jongen en een volwassen dier afkomstig waren van Mechelen (Planckendael), en een met code 'AFSA' waarvan de oorsprong nog niet achterhaald werd. Sommige van de vogels waren reeds gespot op 15 augustus in Lier en op 18 augustus ook al te Berlare.
Meer info: www.ooievaars.be
Zondag 12 augustus: Waterbeestjes in de Assels
Vermits de augustuswandeling in de Assels meestal niet erg interessante vogelwaarnemingen oplevert, leek het geen slecht idee om ons deze keer op andere vertegenwoordigers van het dierenrijk te concentreren, zijnde de vissen en ongewervelde dieren die onze grachten bevolken. Het werd een succes! Marnix, Dorien en Geert schepten voor ons een hele reeks invertebraten en visjes (zie lijst onderaan) uit de Oude Leie en enkele grachten in het natuurreservaat De Assels. Het feit dat dit alles voor het grootste deel uit de in 2005 grondig geruimde grachten opgevist werd – op sommige plaatsen werd een meer dan één meter dikke sliblaag verwijderd en afgevoerd – is echt wel een opsteker. Het bewijst dat deze ingreep de natuurwaarden van het gebied zeker ten goede gekomen is. Dat er zich na twee jaar al een rijke oevervegetatie ontwikkeld heeft valt natuurlijk direct op, de invloed op organismen die zich in het water bevinden springt minder in het oog. Er blijkt nu dat naast onze vedette, de Grote Spinnende Watertor, nog meer opmerkelijks te vinden is. Enkele interessante vondsten bespreken we kort hieronder.
Ranatra linearis: Staafwants
De verspreiding van dit broertje van de Waterschorpioen (die we zelf eerder al uit de Oude Leie opvisten bij beheerswerken) is eerder beperkt tot de kleigronden in de riviervalleien waar hij niet zeldzaam is in brede en diepe wateren met weelderige ondergedoken begroeiing, maar bijvoorbeeld ook waterriet.
Hydrophilus piceus: Grote Spinnende Watertor
Onze grootste waterkever is bij wat rondvraag, na de eerste waarneming in de Assels in 2005, toch bekend van een tiental plaatsen in Vlaanderen de laatste jaren. De Assels blijven wel de enige plaats waar jaarlijks meerdere exemplaren worden waargenomen zodat we van de enige bekende voortplantingsplaats kunnen spreken in Vlaanderen. Gericht zoeken/scheppen zou waarschijnlijk ook waarnemingen van de zeven centimeter grote larve opleveren. Deze voedt zich met waterslakken en andere waterdieren. Hoewel de kevers eerder plantaardig materiaal verorberen, blijken ze toch ook wel een slakje te lusten. Het zijn echter helemaal geen rovers zoals de algemenere Geelgerande Watertor, die dan ook tot de familie van de waterroofkevers behoort.
Rhodeus amarus: Bittervoorn
Dit is één van de kleinste vertegenwoordigers van de karperfamilie en meteen een opsteker voor ons gebied. We wisten al dat er veel Zwanenmossels voorkwamen in de Assels, noodzakelijk voor de voortplanting van de Bittervoorn, maar het was toch wachten op een waarneming. Dit visje geniet een strikte Europese bescherming via het soortenluik van de Habitatrichtlijn. Dat wil zeggen dat de soort, op de plaatsen waar zij voorkomt, strikt beschermd dient te worden. Als de Vlaamse overheid dit ernstig zou nemen, wil dit voor de Assels bijvoorbeeld zeggen dat er niet meer op grote schaal geruimd mag worden (schadelijk voor de mosselpopulatie), dat er geen vervuiling meer in de Oude Leie mag komen (via huishoudelijk afvalwater of sproeistoffen van landbouwers) en dat er niet meer mag gemest worden in het valleigebied. De eutrofiëring die deze laatste veroorzaakt legt een hypotheek op de levensnoodzakelijke weelderige waterplantengroei voor de Bittervoorn.
Pseudorasbora parva: Blsauwband of Blauwbandgrondel
Dit visje is een exoot, afkomstig uit Oost-Azië. Ondertussen wordt hij in de meeste Vlaamse wateren aangetroffen. Zijn succes dankt hij aan een zeer opportunistische levenswijze: een snelle voortplanting (korte generatietijd, hoge reproductie) en het tolereren van extreme omgevingsvariabelen (laag zuurstofgehalte, hoge graad van vervuiling). Het voorkomen van deze soort zegt dus helemaal niets over de waterkwaliteit. In de Assels schepten we exemplaren van verschillende leeftijden uit het water waardoor we kunnen zeggen dat hij het hier blijkbaar naar zijn zin heeft. Ze kunnen maar als voedsel dienen voor de IJsvogeltjes en Visdieven.
Carassius gibelio: Giebel
Dit is eigenlijk de witte of wilde Goudvis. Hij heeft een ruime verspreiding in Vlaanderen. Typisch is dat de eerste vinstraal van de rugvin verhard en van een stekel voorzien is. De Giebel is gemakkelijk te onderscheiden van jonge karpers doordat deze vier baarddraden hebben en de Giebel er geen heeft. Een kleine karperachtige dus, die zelden zwaarder dan één kilogram wordt. We vingen enkele zeer kleine exemplaren zodat we ook van deze soort kunnen zeggen dat zij zich in de Assels voortplant.
SOORTENLIJST
- Staafwants
- Rugzwemmer
- Duikerwants
- Schaatsenrijder
- Haftenlarve
- Nimf van waterjuffer
- Poelslak
- Posthoornslak
- Visbloedzuiger
- Waterpissebed
- Bittervoorn
- Blauwbandgrondel
- Driedoornig stekelbaarsje
- Giebel
