Natuurgebieden - Bourgoyen-Ossemeersen - Actueel - Archief
Bourgoyen-Ossemeersen - Archief
Broedvogels Bourgoyen-Ossemeersen 2007
De broedvogels worden jaarlijks geïnventariseerd. In onderstaande tabel vind je de aantallen van de belangrijkste soorten. De ganzen staan er ook bij. Niet dat we ze graag zien maar om te laten zien dat het de goede kant uit gaat met die beesten.
De afgraving heeft zijn doel niet gemist als we naar het aantal koppels Dodaars kijken. Van de 17 broedpaartjes zaten er een tiental op of langs deze nieuwe plas. De Geoorde Fuut is een nieuwe broedvogel voor het gebied. Er zaten tot maximaal 3 koppels. Hiervan bouwden er verschillende nesten maar slechts bij één koppel kwam het tot eieren. Enkele dagen later was het nest echter verdwenen en een weinig later ook de vogels. Dit is een normaal fenomeen bij deze soort van pioniershabitats, zo ook bijvoorbeeld in de Gentse Kanaalzone waar het ene jaar tientallen koppels broedden en het jaar erna maar enkelen. Op veel plaatsen wordt plots nestbouw vastgesteld om dan op heel korte tijd het gebied te verlaten, regelmatig door waterpeilschommelingen. De afgraving creëerde een habitat dat deze soort enorm aantrok, een geslaagd broedgeval is misschien voor één van de volgende jaren.
De ‘afgraving’ maakte het bepalen van het aantal koppels eenden zeer complex. Wat territoria betreft in het gebied zelf, komen deze goed overeen met de voorgaande jaren. Wat er bijkwam door de aanwezigheid van de grote open waterplas is onduidelijk. In 2007 was dit de beste plaats voor eendachtigen in de grote Gentse omgeving. Dit trekt dus ook niet broedende vogels aan en mannetjes van omringende broedgebieden (Leeuwenhof, Assels, Hoge Laken, …). Zo zaten er op 5 mei 15 mannetjes en 3 wijfjes Slobeend en 43 mannetjes en een koppel Krakeend. Op basis van lagere aantallen na deze datum, territoriale mannetjes en waargenomen tomen werden voor deze soorten respectievelijk 9 en 14 koppels genoteerd.
De Zomertaling kende een revival in de Bourgoyen. Met regelmatig meer dan 6 vogels was het zelfs één van de betere plekken in Vlaanderen voor deze soort. Aanvankelijk werd gedacht aan een broedend wijfje aan de rand van de afgraving zelf. Later was er een zeer territoriaal mannetje langs de Loopgracht-Oost en ook één langs de Grijtgracht in Bourgoyen-Centraal. Dit komt dus neer op drie territoria maar helaas werden geen jongen waargenomen. Indien aanwezig zouden die zeker op de ‘afgraving’ gezien zijn.
Waterrallen zijn ambetante beesten. Het hele broedseizoen waren er geen te horen tot er plots één met jongen rondliep in de ringsloot, parallel met de Leie aan de binnenkant van de Ossemeersen. Deze werd eerder bij toeval opgemerkt.
De Visdief was ook een nieuwe broedvogel voor het gebied. Het betrof het ‘tweede’ koppel van het Leeuwenhof dat dit jaar een slikeilandje op de ‘afgraving’ verkoos boven territoriale gevechten met het “eerste’ koppel van het Leeuwenhof. De regenperiode vanaf de eerste week van mei bracht echter een stijging van het water met zich mee en vernietigde het nest met eieren. Dit was de oorzaak van het verlies van nesten bij verschillende soorten die in of langs water broeden. Een te lage waterstand vroeg in het broedseizoen zorgt voor hogere stijgingen van het waterpeil na langdurige regen wanneer de nesten al lager dan wenselijk gemaakt werden door het laag aangehouden waterpeil.
De weidevogels, Kievit en Grutto, kenden een barslecht seizoen door de droogte van eind maart tot begin mei. De meeste vogels staakten het broeden toen alle slootjes en laantjes uitgedroogd waren. Er was geen eten meer ofwel was dit, zoals voor de Grutto, onbereikbaar doordat de bodem te hard was. Dit fenomeen werd in alle Vlaamse weidevogelgebieden vastgesteld. In de Bourgoyen zijn de natste zones bovendien verruigd zodat weidevogels deze mijden en er zelfs een bepaalde afstand van houden. De totale oppervlakte ‘weidevogelgebied’ is daardoor sterk verkleind.
Na jaren afwezigheid was er weer een koppeltje Gele Kwikstaart dat in de natte graslanden kwam broeden. Vorig jaar waren er ook 3 koppels in de Assels die er dan dit jaar niet meer terugkwamen. Trouwens in diezelfde reeks van weg maar toch terug gekomen, kunnen we de Koekoek noteren. In 2006 was er geen enkel territorium. In 2007 noteerden we 3 territoria gedurende het hele broedseizoen.
Het zeker broedgeval van de Cetti’s Zanger was al lang te verwachten. Al enkele jaren neemt zijn broedbestand In Vlaanderen gestaag toe. Het is evenwel een opsteker dat de eerste waarneming (voorjaar 2007) meteen resulteerde in een geslaagd broedgeval. Het koppel werd met 5 pas uitgevlogen, nog niet volgroeide, jongen waargenomen. In mei werd nog een tweede zangpost genoteerd op het einde van de Spoorwegberm.
De come back van de Rietzanger kunnen we ondertussen toch een feit noemen. In 2007 waren er nu 5 territoria. Dit blijft momenteel wel exclusief voor de Bourgoyen in het Gentse maar ’t is alvast een goed begin.
Krachttoer in de Bourgoyen
Het voorbije weekend (15-16 september 2007) is een ware 'krachttoer' gebeurd in de Bourgoyen. Vorige week werd er massaal gemaaid (we schatten zo'n 80 ha in het gebied). Het betreft een deel van de Ossemeersen, het deel tussen de Loopgracht, de afgraving, de Bunderweg-Leidedijk tot aan de Bourgoyendreef, een deel tussen Bourgoyendreef, Valkenhuisweg en de schuilhut op het oude stort en een groot deel van de Meerskant. Het voorbije weekend werd tegen een ijltempo het hooi massaal gekeerd om te drogen. Uiteindelijk werd er zondagavond laat geperst en werd het grootste deel van het maaisel tot laat in de nacht weggevoerd. Indrukwekkend allemaal.
Jammer genoeg is niet alles geperst en weggevoerd kunnen worden. Het gemaaide gedeelte van de Meerskant bijvoorbeeld, is niet geperst kunnen worden. De vrees bestaat dat daarvan geen gedroogd hooi meer zal kunnen gemaakt worden, gezien de huidige natte weersomstandigheden.
Momenteel is een aannemer (dit is nog volop aan de gang) met een grote kraan de sterke verbossing van een aantal slootkanten in het Loopgrachtgebied aan het terugschroeven door hele zootje (wortels en bomen) uit te graven. Hopelijk wordt ook nog werk gemaakt van de bestrijding van de verbossing op de afgraving.
Langs de geluidsberm wordt door groenarbeiders momenteel ook in snel tempo een afsluiting tussen de Bunderweg en de afgraving geplaatst. Op die manier wordt nabegrazing mogelijk van die percelen (en wordt de doorsteek die sommigen maken - van de nieuwe schuilhut door de meersen naar het pad langs de afgraving - afgesloten).
Rosse Franjepoot in de Bourgoyen
Momenteel zit er weer een leuk vogeltje in de Bourgoyen. Op de afgraving zwemt al een weekje een Rosse Franjepoot rond. Dit steltlopertje, dat altijd zwemmend wordt aangetroffen, is op weg vanuit de poolcirkel naar de Atlantische Oceaan voor de kust van West-Afrika om te overwinteren in volle zee. Er zijn jaarlijks aan de kust nauwelijks een tiental waarnemingen tijdens de najaarstrek. In het binnenland is het een zeldzame verschijning met in het Gentse de laatste 50 jaar maar 5 waarnemingen. De aanhoudende westenwinden dreven hem het binnenland in en de warme temperaturen deden hem beslissen dat die nieuwe plas in de Bourgoyen best een meerdaags verblijf waard is. Met schokkende bewegingen zie je hem voortdurend allerlei kleine diertjes uit de waterkolom pikken die hij zelf opwelt door snelle pootbewegingen onder water. Zijn wetenschappelijke naam Phalaropus fulicarius kan je vrij vertalen door ‘franjepoot die er als een hoentje uitziet’. Zijn manier van zwemmen doet dan ook echt aan een Waterhoentje denken. Het leuke aan dergelijke soorten uit het hoge Noorden is dat ze weinig mensenschuw zijn. Deze jonge Rosse Franjepoot zwemt zo soms op 20 centimeter van uw voeten voorbij. Vergeet uw laarzen niet ! Het wandelpad werd nog niet aangelegd door de VLM die in opdracht van het Agentschap voor Natuur en Bos de werken coördineert van het Natuurinrichtingsproject in samenwerking met de stedelijke overheid.
Grote wandellus in de Bourgoyen weer open
Vanaf dit weekend (25 november 2006) is de grote wandellus in de Bourgoyen-Ossemeersen opnieuw door iedereen te bewandelen.
De voorbije weken was het moeilijk om de volledige wandeling rondom het natuurreservaat te maken. De toegang naar het knuppelpad was afgesloten met een prikkeldraad. Ook het alternatieve (oorspronkelijke) tracé langs de Ringsloot was versperd met prikkeldraad. De voorbije week heeft de Groendienst van de stad het (verbindings)gedeelte tussen het knuppelpad (annex nieuwe brug over de Loopgracht) en de geluidsberm vrijgemaakt. Het traject, eigenlijk de zuidelijke dijk van de Kroosvarenplas, was begroeid met wilgen, vlier en elzen. Vorige week is de Groendienst begonnen met het vrijkappen en het verwijderen van deze begroeiing om een doorgang mogelijk te maken. Na een weekje was het karwei geklaard. Geen dag te vroeg, want de afgravingswerken zijn inmiddels al een tijdje achter de rug. De toegang aan het Valkenhuisbos is inmiddels 'opengeknipt'. Het nieuwe vrijgekapte deel van het wandelpad biedt een prachtig uitzicht op de drie torens van Gent. Een aanrader!
Bijzondere waarneming in de Bourgoyen
Op vrijdag 6 oktober werd de sloot naast het knuppelpad (achter het winkelcentrum) manueel geruimd door Frederik en Sarah, twee studenten van de Hogeschool Gent die bij Natuurpunt Gent stage lopen voor de opleiding Groenmanagement. Tussen de vele waterplanten zaten allerlei waterbeestjes. Niet geheel onverwacht haalden zij daar drie zeer grote zwarte waterkevers van tussen. Het gaat om de grote spinnende watertor die voordien al eens in de Bourgoyen werd waargenomen toen vogelkijkers een Blauwe Reiger er zo één niet zonder moeite zagen verorberen. Deze waterkever is met zijn 45 mm onze grootste soort, nog een stuk groter dan de meer algemene Geelgerande watertor. Ook in ons natuurgebied in de Assels werden er eens drie naar boven gehaald bij het ruimen van de Grote waternavel, een exotische waterplant. De waarnemingen in Vlaanderen de laatste decennia zijn echter op twee handen te tellen. Met deze waarnemingen kunnen we in de Gentse Leievallei van een heuse, zichzelf in stand houdende populatie spreken. Wij vragen ons af of dit de enige in Vlaanderen is? Reacties graag naar Geert Spanoghe.
Nieuws over natuurinrichting Bourgoyen
Brug over de Grijtgracht
Sinds dinsdag 3 oktober is de brug over de Grijtgracht in de Baudetlaan afgewerkt. De vroegere duikers waren in de loop der jaren beschadigd geraakt. Daarom werd besloten om een nieuwe overgang te maken over de Grijtgracht in de Baudetlaan (noordwestelijk deel van de Bourgoyen). Er werd gekozen voor een houten brug (met stalen ondersteuning en betonnen sokkels). De brug is zowat in dezelfde stijl gemaakt als de nieuwe brug over de Loopgracht, die het zigzagplankenpad verbindt met de zone van de afgravingen.
Door de nieuwe brug aan de Baudetlaan komt de Grijtgracht beter tot zijn recht. Het nieuw gegraven deel van de Grijtgracht (tijdens de werken werd een deel dichtgegooid om de werkzaamheden te kunnen uitvoeren) is afgewerkt met schuine oevers en staat ook in verbinding met de grachten langs de Baudetlaan. Knap werk.
Afgraving bijna afgewerkt
De afgravingen schieten bijzonder goed op. De laatste dagen werd de zone van de afgraving 'drooggelegd' door een grote pomp die het water via een buis in de Ringsloot pompt. Op die manier kan de afwerking gemakkelijker gebeuren, namelijk het graven van sloten en het effenen van de stroken ertussen.
Tien, negen, ... We kunnen beginnen aftellen. We hebben nog tien dagen te gaan vooraleer de afgraving volledig afgewerkt is.
Sinds deze week is men ook begonnen met de beplanking van de kijkhutten. Eerst komt de kijkhut op het oude stort aan de beurt. Vermoedelijk zal dit tussen de vier en zes weken werk vergen. Het is de bedoeling dat die kijkhut af is voor de winter. Voor de andere kijkkhut hebben we nog geen timing doorgekregen.
Ondertussen is de stad (met één werknemer) begonnen met het maaien van de opslag van de wilgen op de afgraving (met een bosmaaier). Dat is een immens werk, zeker als je het alleen moet doen. Na één week wil men binnen de stad kijken hoe vlot alles gaat. Hopelijk wordt alle opslag weggemaaid en stoppen ze niet na het halve werk.
Na het maaien zal de zone dan onder water worden gezet in de hoop dat de wilgen 'verdrinken'. Het is eigenlijk een race tegen de tijd, want als het weer omslaat en het hard begint te regenen zal de afgraving al vlug onder water staan.
Hooilanden gemaaid
De laatste hooilanden in de Meerksant zijn intussen gemaaid. Ook percelen langs de Baudetlaan en een deel van de ruigte tussen de Baudetlaan en het ex-veevoederbedrijf zijn gemaaid. De (enorm grote) hooibalen zijn op een aantal plaatsen in de rand van het gebied opgestapeld. We kunnen ons wel vragen stellen bij de bodemschade die de grote machines hebben aangericht.
Nieuw knuppelpad en vergezicht
In het westelijke deel van het gebied is het nieuwe ‘zigzag’-knuppelpad en een brug over de Loopgracht klaar en is gestart met de aanleg van het aansluitende wandelpad. Dit wordt één van de meest idyllische trajecten van de nieuwe wandellus, met ondermeer een nooit eerder vertoond vergezicht op de Gentse torenrij.
Nieuwe fietsenstallingen
Neen, die houten palen met ijzeren buizen zijn geen oefenbalken voor de fitometer... Dat zijn de nieuwe fietsenstallingen.
Wandelwegen worden karrensporen
De klachten over de met steenpuin bedekte wandelwegen zouden tot het verleden moeten behoren. Het steenpuin dat voor de paden werd gebruikt, werd vorige week fijngemalen, en laat zich nu bewandelen als een aangename ondergrond. Het middelste gedeelte van de paden worden nog ingezaaid met gras, zodat ze een ‘karrenspoor’-uitzicht krijgen.
Geduld graag
Begrijpelijk: je bent nieuwsgierig en je wilt een kijkje nemen bij de werken, of al eens de nieuwe rondgang uitproberen. Toch zouden we alle Bourgoyenliefhebbers willen vragen om de verbodsborden te respecteren en de werven niet te betreden. Die borden staan er niet voor niets: zij zijn in eerste instantie bedoeld om ongevallen te voorkomen. Graag nog even geduld: tegen volgend voorjaar moeten de werken klaar zijn en kan je volop genieten van je nieuw ingerichte Bourgoyen.
Heraanleg wandelpaden in de Bourgoyen
Geregeld gaat in De Grutto de telefoon, komen er wandelaars binnen, of sturen ze ons een mail, om hun bezorgdheid te uiten omtrent de nieuw aangelegde wandelpaden in de Bourgoyen. Misschien had u zelf ook al een van deze bedenkingen: te brede wegen ('net snelwegen'), bouwafval waarin nogal wat rommel zit zoals elektriciteitsbuizen, metaal en (veel) glas ('regelrechte afvalstorten'), zijkanten (en bermen) afgewerkt met zand, waardoor het decennialange bermbeheer wordt ontmoedigd ('al dat werk voor niets').
Natuurpunt Gent heeft hierover een aantal vragen gesteld aan de verantwoordelijken voor de natuurinrichtingswerken die momenteel aan de gang zijn in de Bourgoyen. We wachten nog op een antwoord.
Maar voor alle duidelijkheid: op zich is een verharding van de (wandel)paden een goede zaak voor de bezoekers. Het gebruikte materiaal zou ook 'gekeurd' zijn en geen giftig afval bevatten. Bovendien is het een bewuste keuze om recyclagemateriaal te gebruiken. Het - minder milieuvriendelijke - alternatief had grind kunnen zijn dat over grote afstand dient getransporteerd te worden (met kwalijke gevolgen voor het milieu), en waarvan bekend is dat bij de ontginning ervan vaak grote schade aan de natuur wordt teweeggebracht. Bovendien is het werk nog niet af: de bovenlaag wordt binnenkort gefreesd, waarbij de grote brokken (inclusief de stukken glas) fijngemalen worden en waardoor de paden een egaler uitzicht zullen krijgen.
