Paddenoverzetactie - Soorten amfibieën
Soorten amfibieën
Een overzicht van de amfibieën die je bij de overzetacties kunt aantreffen in de Zandloperstraat
De alpenwatersalamander
De mannetjes van deze soort kunnen 8 tot 10 centimeter lang worden, de vrouwtjes 10 tot 12 centimeter. De bovendelen zijn donker blauwgrijs bij mannetjes; groen of bruin bij vrouwtjes. In de paartijd (maart tot mei) wordt bij de mannetjes de blauwe kleur feller en ontwikkelen ze een rugkam. Het beste kenmerk van de alpenwatersalamander is de ongevlekte oranje tot rode buik. Leuk is het voortplantingsritueel van de alpenwatersalamander. Het mannetje pronkt met zijn fraaie pakje en verspreidt geurstoffen, die hij met de staart naar een vrouwtje toewappert. Als de uitverkorene hier voldoende geil van geworden is en blijft zitten, deponeert het mannetje een pakje sperma op de bodem. Dat wordt dan door het vrouwtje met haar cloaca opgepakt. Zij bewaart dit pakje tot ze de tijd geschikt acht om er haar eieren mee te bevruchten. De vrouwtjes bevestigen elk van de (tot 150) eieren afzonderlijk tussen daartoe dubbelgevouwen blaadjes van waterplanten.
De alpenwatersalamander is nog behoorlijk algemeen. Hij plant zich ook voort in tuinvijvers en heeft een lichte voorkeur voor beschaduwde plasjes. Hij overwintert meestal op een vorstvrije plaats op het land.
De kleine watersalamander
In tegenstelling tot de meeste andere amfibieën worden de mannetjes gemiddeld iets groter (9 à 11 cm) dan de vrouwtjes (8 à 9,5 cm). Het lichaam van de kleine watersalamander is meestal gevlekt. Bij de mannetjes zijn de vlekken groter dan bij de vrouwtjes. Soms zijn de vlekken onduidelijk. In de paartijd wordt het vlekkenpatroon bij de mannetjes donkerder en ontwikkelt er zich een hoge rug- en staartkam met gekartelde bovenrand. De vrouwtjes hebben dan een klein kammetje. De voortplanting geschiedt op dezelfde manier als bij de alpenwatersalamander.
De kleine watersalamander is eveneens nog algemeen. Overal waar nog wat sloten en plassen met zuiver water voorkomen is hij aanwezig, ook in tuinvijvers. De winterslaap gebeurt meestal op het land, onder stronken of stenen, in huizen enzovoort.
De gewone pad
Padden hebben een ruwe, droge, wrattige huid en erg mooie oogjes met een goudkleurige iris. In tegenstelling tot kikkers springen ze slecht. Hun pogingen daartoe zijn vaak ronduit belachelijk. Kruipen gaat beter. Padden kwaken ook niet, ze produceren een zacht, ietwat kirrend gepiep. Alleen de mannetjes doen dat. Trouwens: bij de kikkers zijn het alleen de mannetjes die kwaken. Volwassen mannetjes meten hooguit 7 centimeter en zijn tot anderhalve keer kleiner dan volwassen vrouwtjes. Het mannetje heeft tijdens de paartijd (maart tot april) goed ontwikkelde copulatieborstels of -wratten aan de voorpoten. Hierdoor kan hij zijn geliefde bij de oksels in een houdgreep klemmen en heeft hij veel kans om straks de 2000 tot 7000 eieren die het wijfje in snoeren zal afzetten met zijn sperma te bevruchten. Vaak worden de vrouwtjes al besprongen terwijl ze van hun winterverblijf op weg zijn naar de paaiplaats (een sloot of een plas). Soms vergist een mannetjespad zich wel eens en aanziet hij een vreemd voorwerp - een hondendrol bijvoorbeeld - voor een knap paddenmeisje. Ongewenste poepseks krijg je dan.
De gewone pad komt nog algemeen voor. Op weg naar hun voortplantingsplaatsen worden ze wel vaak platgereden, waardoor plaatselijke populaties met uitroeiing kunnen bedreigd worden. Gelukkig zijn er de paddenoverzetacties. In de tuin is de pad dikwijls de meest algemene amfibie. Hij komt er vaak voedsel zoeken, vaak op kurkdroge plekken, want buiten de paartijd heeft de pad een absolute hekel aan water.
De groene kikker
Opgelet: groene kikkers kunnen er redelijk bruin uitzien en bruine kikkers nogal groen. Op de kleur mag je dus niet altijd afgaan. Groene kikkers onderscheiden zich van bruine door het ontbreken van een donkere slaapvlek (lijkt een beetje op een dievenmasker uit de stripalbums). Groene kikkers hebben ook dichter bijeenstaande ogen. De voortplantingsperiode valt later dan bij alle andere inheemse amfibieën, en loopt van eind april tot eind juni, soms later. De mannetjes kwaken luid en in koor, liefst 's nachts. De eieren kent iedereen: ze worden afgezet in klompen, de zogenaamde kikkerdril. De groene kikker is sterk aan water gebonden, ook buiten de paartijd. Hij overwintert meestal in het bodemslib van sloten en plassen.
De groene kikker is ongetwijfeld de populairste van onze amfibieën. Het is kikker van de sprookjes, de kinderboeken en de tekenfilms. Van alle hier besproken soorten is hij de zeldzaamste. Hij moet echt zuiver water hebben, met veel waterplanten... Als je deze sympathieke puit in je tuin wilt, moet je een flink uit de kluiten gewassen, voldoende diepe vijver aanleggen.
De bruine kikker
De bruine kikker heeft een donkerbruin 'dievenmasker'. Als je in onze streken al februari kikkerdril vindt, is die gegarandeerd van de bruine kikker. Ze beginnen dus erg vroeg aan de voortplanting. Het gebeurt regelmatig dat de eieren kapotvriezen. De eierklompen worden vaak in ondiepe plassen afgezet. De mannetjes kwaken, meestal onder water, in koor. Je hoort dan een flauw 'geknor'. 'Kwaken' kan je dat nauwelijks noemen. Na de voortplanting vluchten de volwassen dieren zo snel mogelijk het water uit. Ze zoeken voedsel op het land, het liefst op min of meer vochtige plaatsen. Ze overwinteren soms in de grond of onder stenen of houtstapels, maar vaak ook op de bodem van sloten en plassen.
De bruine kikker is in tegenstelling tot de groene nog zeer algemeen. In zowat iedere tuin nabij het platteland komt hij wel eens op bezoek.
P.S. Amfibieën zijn wettelijk beschermd. De dieren (en hun eieren) vangen, vervoeren en in je tuin 'uitzetten' is verboden. Het komt erop aan je tuin zo in te richten dat ze ervan zelf komen. Eenmaal op bezoek beslissen ze zelf wel of je tuin voldoet aan hun levensvoorwaarden. Indien amfibieën in jouw tuin verblijven, kan je dat meteen ook als een attest voor een natuuurvriendelijke tuin beschouwen.
